Krótka odpowiedź
19 czerwca 1999 roku w Bolonii ministrowie odpowiedzialni za szkolnictwo wyższe w 29 państwach europejskich podpisali wspólną deklarację. Zgodzili się budować „europejski obszar szkolnictwa wyższego” i wyznaczyli sześć celów do osiągnięcia „w pierwszej dekadzie trzeciego tysiąclecia”: łatwo czytelne i porównywalne dyplomy, dwa główne cykle studiów, system punktów, większą mobilność, współpracę w zapewnianiu jakości oraz wymiar europejski w szkolnictwie wyższym.
Źródła: [1]
Jaki to dokument
Deklaracja nie jest traktatem ani prawem Unii Europejskiej. To wspólne zobowiązanie ministrów, którzy zapowiedzieli realizację jej celów w drodze „współpracy międzyrządowej”. Europejski Obszar Szkolnictwa Wyższego opisuje ten proces jako dobrowolną harmonizację, a „nie jako postanowienia wiążącej umowy”.
Deklaracja nawiązywała do Deklaracji Sorbońskiej, podpisanej rok wcześniej, 25 maja 1998 roku, przez ministrów Francji, Niemiec, Włoch i Wielkiej Brytanii.
Sześć celów prostym językiem
- Dyplomy łatwe do odczytania i porównania – także dzięki suplementowi do dyplomu, czyli standardowemu opisowi dołączanemu do dyplomu. Chodziło o to, by dyplom z jednego kraju był zrozumiały w innym, zarówno dla pracodawców, jak i dla uczelni. Więcej na stronie Suplement do dyplomu.
- Dwa główne cykle: studia pierwszego i drugiego stopnia. Pierwszy cykl trwa co najmniej trzy lata i sam w sobie powinien dawać kwalifikację przydatną na rynku pracy; drugi prowadzi do magisterium i/lub doktoratu. Zobacz Trzy cykle.
- System punktów, „taki jak system ECTS”, jako sposób na ułatwienie mobilności studentów. Punkty można by zdobywać także poza szkolnictwem wyższym, w tym w uczeniu się przez całe życie, jeśli uzna je przyjmująca uczelnia. Zobacz Punkty ECTS.
- Mobilność: usuwanie przeszkód w swobodnym przemieszczaniu się – dla studentów dostęp do nauki, szkoleń i związanych z nimi usług; dla nauczycieli akademickich, badaczy i pracowników administracji uznawanie okresów pracy w innym kraju europejskim.
- Współpraca w zapewnianiu jakości, aby państwa wypracowały porównywalne kryteria i metody sprawdzania jakości studiów. Zobacz Zapewnianie jakości.
- Wymiar europejski w szkolnictwie wyższym: w programach studiów, we współpracy między uczelniami, w programach mobilności i w zintegrowanych programach studiów, szkoleń i badań.
Źródła: [1]
Czego nie mówiła
Deklaracja nie wzywała do stworzenia jednego europejskiego systemu uczelni. Ministrowie napisali, że będą działać „przy pełnym poszanowaniu różnorodności kultur, języków, krajowych systemów edukacji i autonomii uczelni”. Państwa zachowały własne prawo i własne nazwy dyplomów; wspólna miała stać się architektura – cykle, punkty, wspólny sposób opisywania kwalifikacji.
Nie wymieniała też trzeciego, doktoranckiego cyklu jako osobnego poziomu. Doktorat pojawia się w niej tylko jako możliwy wynik drugiego cyklu. Trzecim cyklem stał się w Berlinie w 2003 roku.
Co było dalej
Ministrowie umówili się, że spotkają się ponownie w ciągu dwóch lat, by ocenić postępy. Tak się stało – w Pradze w 2001 roku – i od tamtej pory spotykają się co dwa–trzy lata. W 2010 roku oficjalnie uruchomiono Europejski Obszar Szkolnictwa Wyższego. Całą sekwencję, rok po roku, opisuje strona Kamienie milowe.
Źródła
- The Bologna Declaration (1999)
- EHEA – Bologna, 18–19 June 1999
- Sorbonne Joint Declaration (1998)
- Prague Communiqué (2001)
- Berlin Communiqué (2003)
- Budapest-Vienna Declaration (2010)
Źródła sprawdzone 26 października 2026. Oficjalne dokumenty są linkowane, nie publikowane ponownie.